പി എസ് സൗപർണിക
കൊച്ചി: 2014 മുതൽ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി തുടരുന്ന നേതാവാണ് നരേന്ദ്ര മോദി. 2014ലും 2019ലും ബിജെപിക്ക് വ്യക്തമായ ഭൂരിപക്ഷം നേടിക്കൊടുത്തതിന് ശേഷം 2024ൽ ബിജെപിക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം നഷ്ടപ്പെട്ടെങ്കിലും എൻഡിഎയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കുകയും മോദി മൂന്നാം തവണ പ്രധാനമന്ത്രിയാകുകയും ചെയ്തു. 2024ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപിക്ക് 240 സീറ്റുകളും എൻഡിഎയ്ക്ക് 293 സീറ്റുകളുമാണ് ലഭിച്ചത്.
അതിനാൽ മോദിയെ നേരിട്ട് “ഏകാധിപതി” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയമായി ശക്തമായ ഒരു ആരോപണമാണെങ്കിലും, അതിന് മുമ്പ് ചോദിക്കേണ്ടത് മറ്റൊന്നാണ്: ജനാധിപത്യത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങൾ മോദിയുടെ ഭരണകാലത്ത് ശക്തിപ്പെട്ടോ, അതോ അധികാരം കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെട്ടോ?
Related Post
അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണം
മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകളിലൊന്ന് ശക്തമായ കേന്ദ്ര നേതൃത്വമാണ്. ബിജെപിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയം വലിയ തോതിൽ മോദി കേന്ദ്രീകൃതമായി മാറിയെന്നാണ് വിമർശനം. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വ്യക്തിപരമായ ജനപ്രീതിയും ഭരണത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ബ്രാൻഡിംഗും ബിജെപിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രത്തിലെ നിർണായക ഘടകങ്ങളായി മാറി. ഇതോടൊപ്പം കേന്ദ്ര അന്വേഷണ ഏജൻസികളെ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികൾക്കെതിരെ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന ആരോപണവും ശക്തമാണ്.
പ്രതിപക്ഷത്തിനും മാധ്യമങ്ങൾക്കും എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു?
മോദി സർക്കാരിനെതിരായ ഏറ്റവും വലിയ വിമർശനങ്ങളിൽ ഒന്ന് പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെയും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളുടെയും പ്രവർത്തന സ്വാതന്ത്ര്യം സംബന്ധിച്ചുള്ളതാണ്. Freedom House-ന്റെ 2026 റിപ്പോർട്ട് ഇന്ത്യയെ “Partly Free” രാജ്യമായി വിലയിരുത്തുന്നു. റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നത് മോദി സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത് മാധ്യമപ്രവർത്തകർ, എൻജിഒകൾ, സർക്കാർ വിമർശകർ എന്നിവർക്കെതിരായ സമ്മർദ്ദവും പീഡനവും വർധിച്ചതായാണ്. രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ ലക്ഷ്യമിടാൻ സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന വിമർശനവും റിപ്പോർട്ടിലുണ്ട്.
എന്നാൽ ഇതിന്റെ മറുവശവും കാണണം. ഇന്ത്യയിൽ ഇന്നും പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടക്കുന്നു, സർക്കാരിനെ പരാജയപ്പെടുത്താനുള്ള സാധ്യത നിലനിൽക്കുന്നു. 2024ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപിക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം നേടാനാകാതിരുന്നതും അതിന്റെ പ്രധാന തെളിവാണ്.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഏകാധിപതിയാകുമോ?
ഇതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം. ഒരു ഏകാധിപത്യ സംവിധാനത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരു രാജ്യത്തെ പൂർണ ജനാധിപത്യമെന്ന് ഉറപ്പിക്കാനും കഴിയില്ല. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആരോഗ്യം അളക്കേണ്ടത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മാത്രം നോക്കിയല്ല. മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യം, പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ അവകാശങ്ങൾ, നീതിന്യായവ്യവസ്ഥയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം, അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ നിഷ്പക്ഷത, അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യം, പാർലമെന്റിന്റെ കാര്യക്ഷമത തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളും നിർണായകമാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ മോദിയുടെ ഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യഥാർത്ഥ ചർച്ച “മോദി ഏകാധിപതിയാണോ?” എന്ന ഒറ്റ ചോദ്യത്തിൽ ഒതുങ്ങേണ്ടതില്ല. പകരം, “മോദിയുടെ ഭരണകാലത്ത് ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങൾ എത്രത്തോളം സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു?” എന്ന ചോദ്യമാണ് കൂടുതൽ പ്രസക്തം.
മോദിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവരുടെ വാദം
മോദിയെ ഏകാധിപതി എന്ന് വിളിക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളുടെ അതിശയോക്തിയാണെന്നാണ് ബിജെപി അനുകൂലികളുടെ വാദം. അവർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്:
– മോദി തുടർച്ചയായി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലൂടെ ജനവിധി നേടിയിട്ടുണ്ട്.
– 2024ലും എൻഡിഎയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചു.
– ഇന്ത്യയിൽ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾ ഇപ്പോഴും ശക്തമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
– സുപ്രീം കോടതി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു.
– സർക്കാരിനെ വിമർശിക്കുന്ന മാധ്യമങ്ങളും സാമൂഹിക സംഘടനകളും രാജ്യത്ത് സജീവമാണ്.
2024ൽ ബിജെപിക്ക് 240 സീറ്റുകൾ മാത്രമാണ് ലഭിച്ചത് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. അതായത്, മോദിയുടെ മൂന്നാം സർക്കാർ ബിജെപിയുടെ ഒറ്റക്കക്ഷി ഭൂരിപക്ഷ സർക്കാരല്ല; സഖ്യകക്ഷികളുടെ പിന്തുണയോടെയാണ് അധികാരത്തിലുള്ളത്.
വിമർശകരുടെ വാദം
മറുവശത്ത്, മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ശൈലി “majoritarianism”, അധികാര കേന്ദ്രീകരണം, സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലെ ഇടിവ് എന്നിവയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നുവെന്നാണ് വിമർശകർ പറയുന്നത്.
മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ, സർക്കാർ വിമർശകർക്കെതിരായ നടപടികൾ, അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ രാഷ്ട്രീയ ഉപയോഗം എന്ന ആരോപണം, ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാനമായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. Freedom House ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങളും പൗരസ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് ഇത്തരം ആശങ്കകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
അപ്പോൾ മോദി ഏകാധിപതിയാണോ?
നിയമപരമായും ഭരണഘടനാപരമായും നോക്കുമ്പോൾ നരേന്ദ്ര മോദിയെ “ഏകാധിപതി” എന്ന് വിളിക്കുന്നത് കൃത്യമായ നിർവചനമല്ല. ഇന്ത്യ ഇപ്പോഴും ബഹുകക്ഷി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജനാധിപത്യമാണ്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം, അധികാര കേന്ദ്രീകരണം, മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യം, പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ പ്രവർത്തനപരിധി, ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ അവഗണിക്കാനും കഴിയില്ല.
മോദി ഒരു പരമ്പരാഗത ഏകാധിപതി ആണെന്ന് പറയുന്നത് അതിരുകടന്ന രാഷ്ട്രീയ വിശേഷണമാകാം. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങൾ നേരിടുന്ന സമ്മർദ്ദത്തെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരുന്നുണ്ട്.
ജനാധിപത്യത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ പരിശോധന ഒരു നേതാവിന്റെ ജനപ്രീതിയല്ല. അധികാരത്തിലുള്ള നേതാവിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും മാധ്യമങ്ങൾക്കും പ്രതിപക്ഷത്തിനും സാധിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ്.
അവിടെയാണ് മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യഥാർത്ഥ ജനാധിപത്യ ചർച്ച ആരംഭിക്കുന്നത്.