ന്യൂഡൽഹി/ചിക്കാഗോ: പ്രായം 56 ആയിട്ടും തന്നെ ‘യുവ നേതാവ്’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചോദ്യമുയർത്തിയ ചിക്കാഗോ സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർഥിക്ക് രസകരമായ മറുപടിയുമായി ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി. ജനനത്തീയതിയല്ല, പുതിയ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള കൗതുകവും ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനുള്ള ധൈര്യവുമാണ് ഒരാളെ യുവാവാക്കുന്നതെന്ന് രാഹുൽ ഗാന്ധി പറഞ്ഞു. അമേരിക്കൻ സന്ദർശനത്തിന്റെ ഭാഗമായി വ്യാഴാഴ്ച ചിക്കാഗോ സർവകലാശാലയിൽ വിദ്യാർഥികളുമായി സംവദിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
നബിൻ എന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തിയ വിദ്യാർഥിയാണ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ പ്രായത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചത്. രാഹുൽ ഗാന്ധിയെക്കുറിച്ച് പഠിച്ചപ്പോൾ കണക്കുകളിൽ ഒരു കൗതുകം തോന്നിയെന്നും അതിൽ വ്യക്തത തേടാനാണ് നേരിട്ട് ചോദിക്കുന്നതെന്നും വിദ്യാർഥി പറഞ്ഞു. “ഒരാളുടെ പ്രായത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നത് വളരെ അനുചിതമാണ്. എന്നാൽ വിക്കിപീഡിയ പ്രകാരം താങ്കൾക്ക് 50-കളുടെ മധ്യത്തിലാണ് പ്രായം. എന്നിട്ടും താങ്കളെ ഇപ്പോഴും യുവ നേതാവ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അതിനെക്കുറിച്ച് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?” എന്നായിരുന്നു ചോദ്യം. സദസിൽ ചിരി പടർത്തിയ ചോദ്യത്തിന് രാഹുൽ ഗാന്ധിയും ചിരിച്ചുകൊണ്ടാണ് മറുപടി നൽകിയത്.
1970 ജൂണിൽ ജനിച്ച രാഹുൽ ഗാന്ധിക്ക് 56 വയസാണ്. വിദ്യാർഥി പറഞ്ഞ പ്രായം അദ്ദേഹം തിരുത്തിയില്ല. യുവ നേതാവെന്ന വിശേഷണവും തള്ളിക്കളഞ്ഞില്ല. “ഓരോരുത്തർക്കും ഓരോ അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടാകും. ഒരാൾ എന്നെ യുവ നേതാവെന്ന് വിളിക്കും. മറ്റൊരാൾ മുതിർന്നവരുടെ നേതാവെന്ന് വിളിക്കും. അതൊക്കെ ശരിയാണ്” എന്നായിരുന്നു രാഹുലിന്റെ മറുപടി. ഇതോടെ സദസിൽ വീണ്ടും ചിരി ഉയർന്നു.
എന്നാൽ യുവത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. പ്രായവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി മാത്രമല്ല യുവത്വത്തെ കാണേണ്ടതെന്നും പുതിയ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ആഗ്രഹവും ഏത് വിഷയത്തെക്കുറിച്ചും സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കാനുള്ള മനോഭാവവുമാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. കുട്ടിക്കാലം മുതൽ എപ്പോഴും കൗതുകത്തോടെ കാര്യങ്ങളെ സമീപിക്കാനും ആ കൗതുകത്തിന് അതിരുകൾ നിശ്ചയിക്കാതിരിക്കാനുമാണ് തനിക്ക് പഠിപ്പിച്ചുതന്നതെന്ന് രാഹുൽ വ്യക്തമാക്കി. ഭൗമരാഷ്ട്രീയം, സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യം, മൃഗങ്ങൾ തുടങ്ങി ഏത് വിഷയത്തെക്കുറിച്ചും കൂടുതൽ അറിയാൻ തനിക്ക് താൽപര്യമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
അന്ന് രാവിലെ ചിക്കാഗോയിൽവെച്ച് കണ്ട തന്റെ പഴയ കണക്കു അധ്യാപകന്റെ അനുഭവവും രാഹുൽ ഗാന്ധി പങ്കുവെച്ചു. കുട്ടിക്കാലത്ത് തന്നെ കണക്ക് പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപകനുമായി മികച്ചൊരു സംഭാഷണം നടത്തിയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ 60-കളിലുള്ള അദ്ദേഹം ചിക്കാഗോയിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. എന്താണ് ഇപ്പോൾ ചെയ്യുന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പഠനം നടത്തുകയാണെന്നായിരുന്നു അധ്യാപകന്റെ മറുപടി. “അത് അതിമനോഹരമാണ്” എന്നായിരുന്നു രാഹുലിന്റെ പ്രതികരണം.
പ്രായമാകുന്നതിനനുസരിച്ച് ചില ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ആളുകൾക്ക് നഷ്ടപ്പെടുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. വളരുന്നതിനനുസരിച്ച് ചില കാര്യങ്ങൾ ചോദിക്കരുതെന്ന് സമൂഹം നമ്മളെ പഠിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. എങ്ങനെ പണമുണ്ടാക്കാം, എങ്ങനെ വലിയ വീട് സ്വന്തമാക്കാം തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാം. എന്നാൽ അതിനപ്പുറമുള്ള നിരവധി ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ സമൂഹം അനുവദിക്കാറില്ല. എന്നാൽ താൻ അത്തരം നിയന്ത്രണങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ലെന്നും തന്നോടും മറ്റുള്ളവരോടും എല്ലാവരോടും പലതരം ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാറുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
“ഏറ്റവും വിചിത്രമെന്ന് തോന്നുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ പോലും ഭയപ്പെടാതിരിക്കുക. അതാണ് എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം യുവത്വം. അതുകൊണ്ടായിരിക്കാം അവർ എന്നെ യുവ നേതാവെന്ന് വിളിക്കുന്നത്” എന്ന രാഹുലിന്റെ വാക്കുകൾക്ക് സദസ്സിൽനിന്ന് കൈയടിയുയർന്നു.
കഴിഞ്ഞ ജൂലൈ 20ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ പാർലമെന്റ് വളപ്പിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും സമാനമായൊരു പരാമർശം നടത്തിയിരുന്നു. 56 വയസുള്ള യുവ നേതാവ് എന്നായിരുന്നു രാഹുൽ ഗാന്ധിയെ പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് മോദി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പേപ്പർ ചോർച്ച വിഷയത്തിൽ കോക്ക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി (സിജെപി) സംഘടിപ്പിച്ച പ്രതിഷേധ മാർച്ചിന് മുന്നോടിയായിട്ടായിരുന്നു ഈ പരാമർശം. പാർലമെന്റിലേക്ക് നടത്തിയ മാർച്ചിനെ പൊലീസ് ശക്തമായി നേരിട്ടെങ്കിലും പിന്നീട് രാജ്യവ്യാപകമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് അത് തുടക്കമിട്ടിരുന്നു. ഈ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ വിദ്യാർഥി നേതാക്കളും അബിജീത് ദിപ്കെ രൂപീകരിച്ച സിജെപിയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സമ്മർദസംഘങ്ങൾക്കൊപ്പം രാഹുൽ ഗാന്ധിയും സജീവമായി പങ്കെടുത്തിരുന്നു.
പ്രതിപക്ഷ ഐക്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യത്തിനും രാഹുൽ ഗാന്ധി മറുപടി നൽകി. ഡൽഹിയിൽ അടുത്തിടെ നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങളെ ഭരണകൂടവും വിദ്യാർഥികളും തമ്മിലുള്ള മത്സരമായാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. “പൂർണമായും സംഘടിതമല്ലാത്ത രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർഥികൾ ഡൽഹിയിലെ തെരുവുകളിലേക്ക് ഇറങ്ങി. ആ മത്സരത്തിൽ വിജയിച്ചത് ആരാണ്? പൊലീസല്ല. ‘അസംഘടിതരായ’ വിദ്യാർഥികളാണ് വിജയിച്ചത്” എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ. വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുടെ രാജിയിലേക്കും ഈ പ്രതിഷേധങ്ങൾ വഴിവെച്ചെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരാമർശം.
കോൺഗ്രസിനെ ‘ഗ്രാൻഡ് ഓൾഡ് പാർട്ടി’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ യുവാക്കളുടെ അഭിലാഷങ്ങൾക്ക് പാർട്ടിയിൽ എങ്ങനെ ഇടം നൽകുമെന്നായിരുന്നു പരിപാടിയിലെ അവസാന ചോദ്യങ്ങളിലൊന്ന്. കോൺഗ്രസിന്റെ ജില്ലാ നേതൃത്വത്തിലും താഴെത്തട്ടിലുള്ള സംഘടനാ സംവിധാനങ്ങളിലും വലിയൊരു വിഭാഗം യുവാക്കളാണെന്ന് രാഹുൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. യഥാർഥത്തിൽ താഴെത്തട്ടിൽ കോൺഗ്രസ് വളരെ യുവത്വമുള്ള പാർട്ടിയാണെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടു. മൂന്ന് പ്രധാനമന്ത്രിമാർ ഉൾപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ കുടുംബത്തിൽനിന്നുള്ളയാളായതിനാൽ രാഹുൽ ഗാന്ധി പലപ്പോഴും കുടുംബാധിപത്യ ആരോപണങ്ങൾ നേരിടാറുണ്ട്.
ന്യൂയോർക്കിലെ കൊളംബിയ സർവകലാശാലയിൽ ബുധനാഴ്ച വിദ്യാർഥികളുമായി നടത്തിയ സംവാദത്തിന് പിന്നാലെയാണ് ചിക്കാഗോയിലെ പരിപാടി നടന്നത്. കൊളംബിയയിൽ ഡൽഹിയിൽനിന്നുള്ള ബിരുദാനന്തര ബിരുദ വിദ്യാർഥിനിയായ റിധി കപൂറും രാഹുൽ ഗാന്ധിയുമായി സംവദിച്ചിരുന്നു. പ്രതിഷേധത്തിനിടെ രാഹുൽ ഗാന്ധി കസ്റ്റഡിയിലായിരുന്ന സമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിനുവേണ്ടി ക്ലാസിൽ പ്രസംഗം നടത്തിയിരുന്നുവെന്ന് റിധി പറഞ്ഞു. “അതിന് ശേഷം നിങ്ങളെയും കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തോ?” എന്ന രാഹുലിന്റെ ചോദ്യം സദസിൽ ചിരിയുയർത്തി.
ഡൽഹിയിലെ വായുമലിനീകരണത്തിന് പരിഹാരം കാണുന്നതിനായി താൻ ഒരു പദ്ധതി തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചായ കുടിക്കുന്നതിനിടെ അത് വിശദീകരിക്കാമെന്നും റിധി പറഞ്ഞിരുന്നു. “ശരി, ശരി, നമുക്കത് ചെയ്യാം” എന്നായിരുന്നു രാഹുലിന്റെ മറുപടി. ഈ സംഭാഷണം പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ ചർച്ചയാവുകയും രാഹുലിനെ ചായയ്ക്ക് ക്ഷണിച്ച വിദ്യാർഥിനിയുടെ വാക്കുകൾ പരോക്ഷമായ ക്ഷണമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഭയത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷം തകർക്കുന്നതിൽ വിദ്യാർഥികൾ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ടെന്നും കൊളംബിയയിലെ പരിപാടിയിൽ രാഹുൽ ഗാന്ധി അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദ്യാർഥികൾ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാനുള്ള ധൈര്യം അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾക്കുപോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും മക്കളാണ് മാതാപിതാക്കളുടെ ഭാവിക്കുവേണ്ടി നിലകൊള്ളുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
അതേസമയം, അമേരിക്കൻ പര്യടനത്തിനിടെ രാഹുൽ ഗാന്ധി നടത്തിയ പരാമർശങ്ങൾക്കെതിരെ ബിജെപി ശക്തമായി രംഗത്തെത്തി. ഇന്ത്യാവിരുദ്ധ പ്രചാരണങ്ങളുടെ നേതാവായി രാഹുൽ ഗാന്ധി മാറിയിരിക്കുകയാണെന്ന് ബിജെപി വക്താവ് പ്രദീപ് ഭണ്ഡാരി സമൂഹമാധ്യമമായ എക്സിൽ കുറിച്ചു.