ന്യൂഡൽഹി: സെൻട്രൽ വിസ്ത പുനർവികസന പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ഡൽഹിയിലെ കൃഷിഭവൻ സമുച്ചയത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഖദീമി മസ്ജിദ് പൊളിച്ചുനീക്കാൻ പദ്ധതിയിടുന്നതായി കേന്ദ്രസർക്കാർ. കോമൺ സെൻട്രൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളുടെ പുനർനിർമാണത്തിനും നവീകരണത്തിനും വേണ്ടിയാണ് പള്ളി നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതെന്നാണ് കേന്ദ്രം ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയെ അറിയിച്ചിരിക്കുന്നത്. പള്ളി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭൂമി സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണെന്നും സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമുച്ചയത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിരമായ മതപരമായ നിർമിതി നിലനിർത്തുന്നത് അനുയോജ്യമല്ലെന്നും കേന്ദ്രം കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കി.
ലാൻഡ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഓഫീസ് (എൽ ആൻഡ് ഡി ഒ) മുഖേനയാണ് കേന്ദ്രസർക്കാർ ഹൈക്കോടതിയിൽ തൽസ്ഥിതി റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചത്. കൃഷിഭവനും സെൻട്രൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് സമുച്ചയവും ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്ന മതേതര പൊതുസ്ഥലങ്ങളാണെന്ന് റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു. കേന്ദ്രസർക്കാർ ഓഫീസുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിരമായ മതപരമായ നിർമിതി നിലനിർത്തുന്നത് സർക്കാർ സ്വത്തിന്റെ മതേതര സ്വഭാവവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതല്ലെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വാദം.
ഖദീമി മസ്ജിദ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭൂമി സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണെന്നും പള്ളിയുടെ പരിപാലന സമിതിക്ക് അവിടെ പരിമിതമായ ഉപയോഗാവകാശം മാത്രമാണ് നൽകിയിരുന്നതെന്നും കേന്ദ്രം വ്യക്തമാക്കി. 1940 നവംബർ എട്ടിന് അന്നത്തെ സർക്കാരും ജുമാ മസ്ജിദ് മാനേജിങ് കമ്മിറ്റിയുടെ സെക്രട്ടറിയും തമ്മിൽ ഒപ്പിട്ട കരാറിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് പള്ളിയുടെ ഉപയോഗത്തിന് അനുമതി നൽകിയതെന്ന് സർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു.
ഈ കരാർ പ്രകാരം പള്ളിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി മാത്രമാണ് സമിതിക്ക് കെട്ടിടത്തിന്റെ കൈവശം അനുവദിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇതിലൂടെ ഭൂമിയിലോ, കെട്ടിടത്തിലോ ഉടമസ്ഥാവകാശമോ മറ്റ് നിയമപരമായ അവകാശങ്ങളോ സമിതിക്ക് ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിശദീകരണം. കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ ലംഘിക്കുകയോ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കുന്നതിൽ വീഴ്ച വരുത്തുകയോ ചെയ്താൽ കെട്ടിടത്തിന്റെ കൈവശാവകാശം തിരിച്ചെടുക്കാൻ സർക്കാർ അധികാരികൾക്ക് അവകാശമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
കെട്ടിടത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിലും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുന്നതിലും കരാറിൽ കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. സർക്കാർ അധികാരികളുടെ മുൻകൂർ രേഖാമൂലമുള്ള അനുമതിയില്ലാതെ കെട്ടിടത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താനോ നിലവിലുള്ള നിർമിതികളിൽ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ നടത്താനോ സമിതിക്ക് അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നില്ല. പുതിയ നിർമിതികൾ ഉയർത്തുന്നതിനും താൽക്കാലികമായി പോലും കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രണമുണ്ടായിരുന്നു. പള്ളിയുടെ പരിസരത്ത് ഖബറുകൾ നിർമിക്കുന്നതിനും കരാർ വിലക്കിയിരുന്നുവെന്ന് കേന്ദ്രം കോടതിയെ അറിയിച്ചു.
സെൻട്രൽ വിസ്ത പുനർവികസന മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ നടപ്പാക്കുന്നതിന് പള്ളി നീക്കം ചെയ്യേണ്ടത് അനിവാര്യമാണെന്നും കേന്ദ്രം വാദിച്ചു. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി പ്ലോട്ട് നമ്പർ 120-ൽ കോമൺ സെൻട്രൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളായ 4, 5 എന്നിവ പുനർനിർമിക്കാനാണ് സർക്കാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. നിലവിൽ ശാസ്ത്രിഭവനും കൃഷിഭവനും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് നിർദിഷ്ട നിർമാണസ്ഥലം.
രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ആധുനികവത്കരിക്കുന്നതിനുമാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നതെന്ന് കേന്ദ്രം വിശദീകരിച്ചു. നിർദിഷ്ട പദ്ധതിക്കായി കണ്ടെത്തിയ സ്ഥലത്തിനുള്ളിലാണ് ഖദീമി മസ്ജിദ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. അതിനാൽ കോമൺ സെൻട്രൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളുടെ നിർമാണം പൂർത്തിയാക്കണമെങ്കിൽ പള്ളി നീക്കം ചെയ്യേണ്ടിവരുമെന്നാണ് സർക്കാരിന്റെ നിലപാട്.
കെട്ടിടങ്ങൾ 4, 5 എന്നിവയുടെ നിർമാണം രാജ്യതാൽപര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അതിപ്രധാന പൊതുപദ്ധതിയാണെന്നും കേന്ദ്രം കോടതിയിൽ വ്യക്തമാക്കി. പള്ളി അതേ സ്ഥലത്ത് നിലനിർത്തുകയോ പദ്ധതിപ്രദേശത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലും ഭാഗം മതപരമായ നിർമിതിക്കായി മാറ്റിവയ്ക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് പുനർവികസന മാസ്റ്റർ പ്ലാനിന് വിരുദ്ധമായിരിക്കുമെന്നും സർക്കാർ വാദിച്ചു.
അതിനാൽത്തന്നെ കേന്ദ്രഭരണ സമുച്ചയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മേഖലയിലെ സർക്കാർ ഭൂമി സ്ഥിരമായി ഒരു മതപരമായ നിർമിതിക്കായി മാറ്റിവയ്ക്കാനാവില്ലെന്നാണ് ലാൻഡ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഓഫീസിന്റെ നിലപാട്. അതിനാൽ കൃഷിഭവൻ വളപ്പിലോ സെൻട്രൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് സമുച്ചയത്തിലോ പള്ളിക്കായി മറ്റൊരു സ്ഥലം അനുവദിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടാൻ പരിപാലന സമിതിക്ക് അവകാശമില്ലെന്നും കേന്ദ്രം കോടതിയെ അറിയിച്ചു.
പള്ളി പൊളിച്ചുനീക്കാനുള്ള നീക്കം ഭരണഘടനയുടെ 25-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന വാദവും കേന്ദ്രസർക്കാർ തള്ളി. സർക്കാർ ഭൂമിയിൽ അനുമതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു മതസ്ഥാപനത്തിന് അതേ സ്ഥലത്തുതന്നെ ആരാധന തുടരണമെന്ന് നിർബന്ധിക്കാനുള്ള അവകാശം ഭരണഘടനയുടെ 25-ാം അനുച്ഛേദം നൽകുന്നില്ലെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിശദീകരണം.
ഖദീമി മസ്ജിദിന്റെ പരിപാലന സമിതി നൽകിയ ഹർജിക്കുള്ള മറുപടിയായാണ് കേന്ദ്രസർക്കാർ കോടതിയിൽ ഈ വിശദീകരണങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചത്. 1970-ൽ ഡൽഹി വഖഫ് ബോർഡ് പള്ളി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്വത്ത് വഖഫ് സ്വത്തായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്തിരുന്നുവെന്നും പള്ളിയുടെ പഴക്കവും ചരിത്രപ്രാധാന്യവും രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നുവെന്നും ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.
1950-കളിലും 1960-കളിലും കൃഷിഭവൻ, ശാസ്ത്രിഭവൻ തുടങ്ങിയ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമിച്ച ശേഷവും പള്ളി അവിടെ നിലനിന്നിരുന്നുവെന്നാണ് ഹർജിയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വാദം. സർക്കാർ ഓഫീസുകളിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന മുസ്‌ലിം ജീവനക്കാർ നമസ്‌കാരത്തിനായി പള്ളി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്നും പരിപാലന സമിതി കോടതിയെ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പള്ളി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭൂമി സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണെന്ന് ഹർജിക്കാരും അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ നിലവിലുള്ള സർക്കാർ കെട്ടിടസമുച്ചയം പൊളിച്ചുനീക്കി പുനർവികസനം നടത്താനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചതോടെ പള്ളിയുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ആശങ്കയുണ്ടായെന്നാണ് അവരുടെ വാദം. പള്ളി നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലം പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ഏറ്റെടുത്ത് നിർമാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നത് മതസ്ഥാപനത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെ ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്കയും ഹർജിയിൽ ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അതേസമയം, സെൻട്രൽ വിസ്ത പുനർവികസന പദ്ധതിക്കെതിരെ തങ്ങൾക്ക് എതിർപ്പില്ലെന്ന് ഹർജിക്കാർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കോമൺ സെൻട്രൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളുടെ നിർമാണം നിർത്തിവയ്ക്കണമെന്നോ വൈകിപ്പിക്കണമെന്നോ തങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ലെന്നും അവർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. പദ്ധതിയുടെ നിർമാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തടസം സൃഷ്ടിക്കുകയല്ല തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യമെന്നും പള്ളിയുടെ നിലനിൽപ്പും ആരാധനയ്ക്കുള്ള സൗകര്യവും സംരക്ഷിക്കണമെന്നുമാണ് പരിപാലന സമിതിയുടെ നിലപാട്.
പള്ളിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം, 1940-ലെ കരാറിന്റെ നിയമസാധുതയും വ്യവസ്ഥകളും, വഖഫ് ബോർഡിന്റെ വിജ്ഞാപനം, മതസ്വാതന്ത്ര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവയാണ് കേസിൽ പ്രധാനമായും പരിഗണനയിലുള്ള വിഷയങ്ങൾ. പള്ളി നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ നീക്കത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തുള്ള ഹർജിയിലാണ് ഇരുപക്ഷവും തങ്ങളുടെ നിലപാടുകൾ ഹൈക്കോടതിയിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്.
