മസ്കറ്റ്: ഇറാനിലെ ജനങ്ങളോട് അവരുടെ ഭരണം ഏറ്റെടുക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട് യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ ഒരു പ്രസംഗവും ഇറാനു നേരെ ഇസ്രയേലിന്റെ ആക്രമണവും നടന്നതിനു പിന്നാലെ ഇറാൻ പ്രത്യാക്രമണം രൂക്ഷമാക്കി. ഇറാന്റെ ഡ്രോണുകളും മിസൈലുകളുംഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെ ഉന്നമിട്ടു . എന്നാൽ ഒരു ഗൾഫ് രാജ്യത്തെ മാത്രം ഇറാൻ തങ്ങളുടെ ആക്രമണത്തിൽ നിന്നു ഒഴിവാക്കി. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് എന്ന് പലപ്പോഴും വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഒമാൻ, ഗൾഫിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് ഇറാൻ നടത്തിയ മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ സുരക്ഷിതമായി നിലകൊണ്ടു. ഒമാന്റെ സമതുലിതമായ നയം, സമാധാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നയതന്ത്രം ഇറാനിയൻ നേതാക്കൾക്കിടയിൽ വളരെ പ്രശംസ നേടിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ തന്നെ ഇറാനും ഒമാനും തമ്മിൽ മികച്ച നയതന്ത്ര ബന്ധത്തിലുമാണ്. ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിൽ പോലും ഒമാൻ അതിന്റെ വിനിമയമാർഗങ്ങൾ തുറന്നിടുന്നുവെന്നത് ശ്രദ്ധേയം.
ഇറാനും ഒമാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന് ചരിത്രം, ഭൂമിശാസ്ത്രം, നയതന്ത്രം, തന്ത്രപരമായ പ്രായോഗികത എന്നിങ്ങനെ വിവിധ തലങ്ങളുണ്ട്. ചരിത്രപരമായി നോക്കുകയാണെങ്കിൽ ദീർഘ നാളുകളുയുള്ള ആഴമേറിയ ബന്ധം ഇരുരാഷ്ട്രങ്ങളും തമ്മിലുണ്ട്.
സുൽത്താൻ ഖബൂസ് ബിൻ സയ്യിദിനെതിരായ ഒമാനിലെ ദോഫാർ ലഹളയ്ക്കിടെ, മാർക്സിസ്റ്റ് വിമതരെ പരാജയപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കാൻ ഇറാനിയൻ ഷാ ആയിരക്കണക്കിന് ഇറാനിയൻ സൈനികരെ വിന്യസിച്ചു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഒമാനും ഇറാനും തമ്മിൽ ദശാബ്ദങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന സുരക്ഷാബന്ധം രൂപപ്പെട്ടു. 1979 ന് ശേഷം, ഇറാനെ പല ഗൾഫ് രാജവാഴ്ചകളും സംശയത്തോടെ വീക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോഴും ഒമാൻ ബന്ധം നിലനിർത്തി. ഈ ആദ്യകാല സഹകരണം രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്ഥാപനപരമായ വിശ്വാസം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ നിർണായകമായിരുന്നു. ഇറാനിലെ ഭരണമാറ്റത്തെ അതിജീവിച്ച ഒന്നാണത്. ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും, ഈ ബന്ധം ആഴത്തിലുള്ളതും, പരസ്പരം ബഹുമാനവും നല്ല ഉദ്ദേശ്യങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതുമാണ്.
ഇസ്രയേലും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള നിലവിലെ സംഘർഷത്തിൽ ഒമാന്റെ നിഷ്പക്ഷ വിദേശനയവും ഒരു പങ്കുവഹിക്കുന്നു. ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിലിൽ (ജിസിസി) അംഗമാണെങ്കിലും രാജ്യം ഒരു പ്രത്യേക നയതന്ത്ര നിലപാട് പുലർത്തി. സൗദി അറേബ്യയുമായും അയൽ രാജ്യങ്ങളുമായും പൂർണമായി ഇറാൻ വിരുദ്ധ നിലപാടുകളുമായി പൂർണമായി അണിനിരക്കുന്നത് ചരിത്രപരമായി നിഷേധിച്ചു. മസ്കറ്റ് കൂടുതലും ഒരു ഇടപെടൽ നടത്താത്ത തന്ത്രം പിന്തുടർന്നു, ഇറാനുമായും പാശ്ചാത്യ ശക്തികളുമായും സമതുലിതമായ ബന്ധം നിലനിർത്തി. സംഘർഷ സമയങ്ങളിൽ ഒമാന് സഹായകമായ ഒരു തന്ത്രം. കാലാകാലങ്ങളിൽ, ഇറാനും അതിന്റെ എതിരാളികൾക്കും ഇടയിൽ ഒരു നിശബ്ദ മധ്യസ്ഥരാജ്യമായി ഒമാൻ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2015 ലെ ആണവ കരാറിന് വഴിയൊരുക്കാൻ സഹായിച്ച യുഎസുമായുള്ള രഹസ്യ ചർച്ചകൾക്ക് ഒമാൻ ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു. നിലവിലെ സംഘർഷം ഉൾപ്പെടെ ഗുരുതരമായ സംഘർഷങ്ങളുടെ സമയങ്ങളിൽ പോലും ചർച്ചകൾ സുഗമമാക്കിക്കൊണ്ട്, ഇറാനും യുഎസിനും ഇടയിലുള്ള നയതന്ത്ര പാലമായി ഒമാൻ തുടർന്നും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇറാന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഒമാനെ ആക്രമിക്കുന്നത് വലിയ അപകടമാണ്. ഈ സമയങ്ങളിൽ പോലും ആശയവിനിമയ ചാനലുകൾ തുറന്നിരിക്കുന്ന വളരെ കുറച്ച് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നിനെ അകറ്റാൻ ഇത് അപകടകരമാകും. ഒമാനും ഇറാനും ചേർന്നാണ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായക എണ്ണ ഗതാഗത മാർഗമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് നിരീക്ഷിക്കുന്നത്. ഈ ജലപാതയിൽ, ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും സ്ഥിരത ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ തന്നെ, ഒമാനും ഇറാനും സമുദ്രസുരക്ഷയിലും ടാങ്കർ വഴികൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. സാമ്പത്തികമായി, ഇത് പരസ്പരം പ്രയോജനകരമായ ഒരു ക്രമീകരണമാണ്. ഇറാനിയൻ ഗ്യാസ് കയറ്റുമതിയുടെ ഒരു കേന്ദ്രമായി ഒമാനെ മാറ്റുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ള നിർദിഷ്ട ഇറാൻ-ഒമാൻ ഗ്യാസ് പൈപ്പ്ലൈൻ പോലുള്ള പദ്ധതികളുണ്ട്. ഇത് ഉപരോധം നേരിടുന്ന ഇറാനിൽ ആഗോള വിപണിയിലേക്കുള്ള ഒരു പ്രധാന മാർഗം നൽകുന്നു. ടൂറിസം, വ്യാപാരം, ഷിപ്പിങ് ലിങ്കുകൾ എന്നിവയും ഇതിലുണ്ട്. ചുരുക്കത്തിൽ, മറ്റ് പല ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെയും അപേക്ഷിച്ച് ഇറാനെ സംബന്ധിച്ച ഒമാൻ അകറ്റിനിർത്താനാവാത്ത ഉത്തമ പങ്കാളിയാണ്.
ഗൾഫിലെ മറ്റ് കളിക്കാർക്കിടയിലുള്ള ഇറാനിയൻ സംഘർഷങ്ങൾ കൂടുതലും പ്രോക്സി ഗ്രൂപ്പുകൾ, സമുദ്ര സംഭവങ്ങൾ, സൈബർ പ്രവർത്തനം അല്ലെങ്കിൽ രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദം എന്നിവയിലൂടെയാണ്, യഥാർഥത്തിൽ തുറന്ന രാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധമല്ല. പരമ്പരാഗത യുദ്ധത്തിൽ, ഇറാൻ മറ്റ് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെ നേരിട്ട് ആക്രമിച്ചിട്ടില്ല. അവരുടെ സംഘർഷങ്ങളിൽ പല ജിസിസി രാജ്യങ്ങളും വലിയ യുഎസ് സൈനിക താവളങ്ങളുമാണ് ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്.
