പാരിസ്: പ്രതിഷേധങ്ങളാൽ കുലുങ്ങുന്ന ഇറാനെ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് ശക്തമായി ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, റഷ്യയും ചൈനയും ടെഹ്റാനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ തയ്യാറാണെങ്കിലും, യുഎസ് സൈനിക നടപടി ഉണ്ടായാൽ ആ പിന്തുണ ഗണ്യമായി കുറയുമെന്ന് വിദഗ്ധർ AFP-യോട് പറഞ്ഞു.
ഇറാൻ റഷ്യയ്ക്കും ചൈനയ്ക്കും പ്രധാന സഖ്യരാജ്യമാണ്. റഷ്യക്ക് ഡ്രോണുകളും ചൈനയ്ക്ക് വിലകുറഞ്ഞ എണ്ണയുമാണ് ഇറാൻ നൽകുന്നത്. എന്നാൽ വാഷിംഗ്ടണുമായുള്ള നേരിട്ടുള്ള സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടൽ ഒഴിവാക്കാനാണ് ഇരുരാജ്യങ്ങളും ശ്രമിക്കുക എന്നും, അതിനാൽ ഇറാനെ അവർ നൽകുക രാഷ്ട്രീയ, നയതന്ത്ര, സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിലേക്ക് മാത്രമാകുമെന്നും ഇവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
“ഇറാനെച്ചൊല്ലി യുഎസുമായി നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് ചൈനയും റഷ്യയും പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല,” യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറൻ റിലേഷൻസിലെ മുതിർന്ന നയവിദഗ്ധ എലി ജെറാൻമയേ പറഞ്ഞു. ദശകങ്ങളായി ശ്രമിച്ചിട്ടും മോസ്കോയും ബെയ്ജിംഗും ഉൾപ്പെടുന്ന ഔദ്യോഗിക സൈനിക സഖ്യം ഇറാൻ സ്ഥാപിച്ചിട്ടില്ലെന്നും അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
യുഎസ് ഇറാനിൽ ആക്രമണം നടത്തിയാൽ, “ചൈനയും റഷ്യയും വാഷിംഗ്ടണുമായുള്ള ഇരുരാജ്യ ബന്ധങ്ങൾക്കാണ് മുൻഗണന നൽകുക,” ജെറാൻമയേ പറഞ്ഞു. ട്രംപ് ഭരണകൂടവുമായി സൂക്ഷ്മമായ ബന്ധം നിലനിർത്തേണ്ട സാഹചര്യമാണു ചൈനയ്ക്കെന്നും, യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന ചർച്ചകളിൽ യുഎസിനെ പങ്കാളിയാക്കി നിലനിർത്തുകയാണ് റഷ്യയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമെന്നും അവർ വ്യക്തമാക്കി.
ഇറാനേക്കാൾ മുൻഗണന യുക്രെയ്ൻ
റഷ്യ– ഇറാൻ ബന്ധം അടുത്തതായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, “ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലെ ഉടമ്പടികളിൽ സൈനിക സഹായം ഉൾപ്പെടുന്നില്ല,” റഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയ വിശകലകൻ സെർഗി മാർക്കോവ് AFP-യോട് പറഞ്ഞു. രാഷ്ട്രീയവും നയതന്ത്രവുമായ സഹായമാണ് പ്രധാനമായും ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്.
കാർനെജി റഷ്യ യൂറേഷ്യ സെന്റർ ഡയറക്ടർ അലക്സാണ്ടർ ഗാബുവെവ്, “ഇറാനിലെ ഭരണകൂടം നിലനിൽക്കാൻ റഷ്യയ്ക്ക് കഴിയുന്നതെല്ലാം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കും,” എന്നിരുന്നാലും “റഷ്യയുടെ സാധ്യതകൾ വളരെ പരിമിതമാണ്,” എന്നും പറഞ്ഞു. സ്വന്തം സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്ന റഷ്യക്ക് ഇറാന്റെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് വലിയ വിപണിയാകാനോ വൻ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകാനോ കഴിയില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
യുഎസ് ആക്രമണമുണ്ടായാൽ റഷ്യക്ക് “ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നത് വളരെ കുറവായിരിക്കും,” റഷ്യ–ഇറാൻ ബന്ധ വിദഗ്ധൻ നികിത സ്മഗിൻ പറഞ്ഞു. യുഎസുമായി നേരിട്ടുള്ള സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടൽ ഒഴിവാക്കാനാണ് മോസ്കോ ശ്രമിക്കുക, എന്നാൽ ആയുധങ്ങൾ നൽകാൻ തയ്യാറാകുമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
“ഇറാനെ ഒരു ചർച്ചാ ആയുധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് റഷ്യയുടെ പതിവ് തന്ത്രമാണ്,” യുക്രെയ്ൻ വിഷയത്തിൽ വാഷിംഗ്ടണുമായി ചർച്ചകൾ നടക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ സ്മഗിൻ പറഞ്ഞു. മാർക്കോവും ഇത് അംഗീകരിച്ചു: “ഇറാനെക്കാളും റഷ്യയ്ക്ക് മുൻഗണന യുക്രെയ്ൻ പ്രതിസന്ധിക്കാണ്.”
ചൈനയുടേത് സൂക്ഷ്മ സമീപനം
വ്യാപാര സമ്മർദങ്ങൾ, സൈബർ ആക്രമണങ്ങൾ പോലുള്ള സൈനികമല്ലാത്ത യുഎസ് നടപടികൾക്കെതിരെ ഇറാനെ “സാമ്പത്തികമായും സാങ്കേതികമായും സൈനികമായും രാഷ്ട്രീയമായും” സഹായിക്കാൻ ചൈന തയ്യാറാണെന്ന് ബെയ്ജിംഗ് ആസ്ഥാനമായ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകൻ ഹുവാ പോ പറഞ്ഞു.
യുഎസ് ഇറാനിൽ സൈനികാക്രമണം നടത്തിയാൽ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ യുഎസിനെ ഒരു നീണ്ട സംഘർഷത്തിലേക്ക് കുടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന തരത്തിൽ ചൈന ഇറാനുമായുള്ള സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും സൈനിക ശേഷി വർധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യാമെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ ഇതുവരെ ചൈന “വളരെ സൂക്ഷ്മവും നിയന്ത്രിതവുമായ” പ്രതികരണമാണ് സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് എന്ന് സയൻസസ് പോ ഗ്രെനോബിളിലെ ഇറാൻ–ചൈന ബന്ധ ഗവേഷകൻ തിയോ നെൻസിനി പറഞ്ഞു. “ബലഹീനമായ ഇറാനിൽ നിന്ന് ചൈനയ്ക്ക് വിലകുറഞ്ഞ എണ്ണ ഉറപ്പാക്കാനും ഒരു പ്രധാന ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിയെ കൈവശം വയ്ക്കാനും കഴിയുന്നുണ്ട്,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
അതേസമയം, “ഇറാനെച്ചൊല്ലി അമേരിക്കയുമായി തുറന്ന ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് ചൈന കടക്കും എന്ന് കരുതാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്,” എന്നും നെൻസിനി വ്യക്തമാക്കി. ബെയ്ജിംഗ് ശക്തമായ വിമർശന പ്രസ്താവനകൾ ഇറക്കുമെങ്കിലും പ്രതികാര നടപടികളിലേക്ക് പോകാൻ സാധ്യത കുറവാണെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
അതേസമയം ഹുവാ പോയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇറാൻ പ്രതിസന്ധി ചൈന–യുഎസ് ബന്ധങ്ങളെ ആകെ ബാധിക്കില്ല. “ഇറാൻ വിഷയം ഇരുരാജ്യ ബന്ധങ്ങളുടെ കേന്ദ്രത്തിലല്ല, ഇറാനെച്ചൊല്ലി ചൈനയോ അമേരിക്കയോ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പൂർണ്ണമായി വിച്ഛേദിക്കില്ല.”
