ഇറാനുള്ളിലെ പ്രക്ഷോഭവും അതിനുള്ളിലേക്കുള്ള അമേരിക്കയുടെ കടന്നുകയറ്റവും സംഘർഷം ഏതുനിലയിലേക്കും വളരാമെന്ന സാഹചര്യത്തിലേക്കാണ് കാര്യങ്ങൾ കൊണ്ടുചെന്നെത്തിക്കുന്നത്. ഇറാനിലെ ഇപ്പോഴത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിഷേധം അതിന്റെ വിപണികളിൽ നിന്നാണ് തുടങ്ങുന്നത്. ഇത് ജെൻ-സി വിപ്ലവം മാത്രമല്ല. ഈ വിപണി ഇറാന്റെ പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ലാണ്. ഇറാൻ സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും ഈ വിപണികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദരിദ്രനും, അപ്പർ മിഡിൽ ക്ലാസും, എലൈറ്റ് വിഭാഗവും എല്ലാം. വിപണികൾക്ക് സമൂഹത്തിന്റെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളുടെയും പിന്തുണയുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇവിടെ നിന്ന് തുടങ്ങിയ പ്രതിഷേധം രാജ്യത്തിന്റെ എല്ലാ കോണിലേക്കും വേഗം വ്യാപിച്ചത്. രസകരമായ കാര്യം, അയത്തൊള്ള അധികാരത്തിലെത്തിയ 1979-ലെ ഇറാൻ വിപ്ലവം, അതും തെഹ്റാനിലെ വിപണികളിലെ പ്രതിഷേധത്തോടെയാണ് തുടങ്ങിയത് എന്നതാണ്. അന്ന് ആ വിപ്ലവം ഇറാനിലെ അമേരിക്കൻ ആധിപത്യം അവസാനിപ്പിച്ചു. ഷാ റെസ പഹ്ലവിയുടെ ഭരണവും അവസാനിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ഇപ്പോഴത്തെ ഈ വിപ്ലവം അന്ന് പുറന്തള്ളിയ പഹ്ലവിയെ പുനസ്ഥാപിക്കാനും അമേരിക്കയെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാനുമാണെന്നതാണ് വൈരുധ്യം.
അതുപോലെ പ്രതീകാത്മകതയ്ക്കപ്പുറം ഈ പ്രതിഷേധം പല രീതിയിൽ വ്യത്യസ്തമാണ്. അതിന്റെ വ്യാപ്തി പോലെ, രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക അവസ്ഥയ്ക്കെതിരെയാണ് ഈ പ്രതിഷേധം. ഉദാഹരണത്തിന് പണപ്പെരുപ്പം, കറൻസിയുടെ ഫ്രീ ഫോൾ, ദൈനംദിന സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി. പട്ടിണി കൊണ്ട് മരിക്കുന്ന ജനങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് ഈ പ്രതിഷേധം സംസാരിക്കുന്നത്. സാധാരണയായി സാമ്പത്തിക അവസ്ഥ മൂലം ജനങ്ങൾ തെരുവിലിറങ്ങുമ്പോൾ അവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. രാഷ്ട്രീയമോ സാമൂഹികമോ ആയ കാരണങ്ങൾക്ക് തെരുവിലിറങ്ങുമ്പോൾ ചില ലോലിപോപ്പുകൾ കൊടുത്ത് ശാന്തരാക്കാം. പണക്കുറവുള്ളവർ തെരുവിലിറങ്ങുമ്പോൾ അവരുടെ ആവേശം അത്രയധികമാണ്, ചെറിയ സൗജന്യങ്ങൾ കൊടുത്ത് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി വീട്ടിലേക്ക് അയക്കാൻ കഴിയില്ല. കാരണം അവർക്ക് വീട് നടത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ ആ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ തന്നെ ഭയമാണ്.
ഇന്ന് ഇറാനിലെ പ്രശ്നം രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങളെക്കാൾ ജീവനോപാധിയുടെ ആവശ്യമാണ്. ഇത്തരം ആളുകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ ഇളവുകൾ നൽകാൻ കഴിയില്ല. പുതിയ നിയമം കൊണ്ടുവന്നോ കറുത്ത നിയമം പിൻവലിച്ചോ അച്ചേദിൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തോ പ്രതിഷേധം മാറ്റിവെക്കാൻ കഴിയില്ല. സാമ്പത്തിക പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ ഒരു പോളിസി തീരുമാനം കൊണ്ട് ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷമാകില്ല. ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് ജനങ്ങളുടെ അവസ്ഥ മെച്ചപ്പെടുത്താനും കഴിയില്ല. കറൻസിയുടെ മൂല്യം തന്നെ എടുത്താൽ, അത് സർക്കാരിന്റെ കൈയിലല്ല. വിപണിയാണ് കറൻസിയുടെ മൂല്യം തീരുമാനിക്കുന്നത്. അതുപോലെ ഇന്ന് ഖമനെയിയുടെ സർക്കാരിന് നിലവിലെ 70% പണപ്പെരുപ്പം 4%-ലേക്ക് മാന്ത്രികവടി കൊണ്ട് കുറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല.
അതുപോലെ ഇന്ന് ഇറാന്റെ ഭരണകൂടം പവർ പ്രൊജക്ഷനിലും ദുർബലമായി തോന്നുന്നു. എങ്കിലും ഇറാൻ മിസൈൽ ശക്തിയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ വർഷം ഇസ്രായേൽ അത് കണ്ടു. പക്ഷേ ലെബനൻ, ഗാസ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രോക്സികളിലൂടെ ശക്തമായിരുന്ന റീജിയണൽ പവർ കമാൻഡ് സ്ട്രക്ച്ചർ കുറഞ്ഞു. ഇസ്രായേൽ ഹിസ്ബുള്ളയെയും ഹമാസിനെയും ശക്തമായി ദുർബലപ്പെടുത്തി. ഒരു വർഷം മുമ്പ് സിറിയയിൽ പ്രസിഡന്റ് ബഷാർ അൽ അസദിനെ അധികാരത്തിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തു. അദ്ദേഹം ഇറാന്റെ പ്രധാന റീജിയണൽ പങ്കാളിയായിരുന്നു.
ഇതിനു പുറമേ കഴിഞ്ഞ വർഷം ജൂണിൽ ഇസ്രായേലുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ഇറാൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ടോപ് സെക്യൂരിറ്റി ഉദ്യോഗസ്ഥർ കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു. ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിലനിൽപ് സംബന്ധിച്ച് ആണവ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ആക്രമണം, ടോപ് ലീഡർഷിപ്പിന് നേരെ ആക്രമണം, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ തകർച്ച, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ തകർച്ച എല്ലാം വലിയ പ്രതിസന്ധിയാണ്. പക്ഷേ അതുകൊണ്ട് ജനങ്ങൾക്ക് ആത്മവിശ്വാസം കിട്ടി. ദുർബലമായ പവർ സ്ട്രക്ച്ചറിനെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താൻ അവർ തെരുവിലിറങ്ങി. ഇതാണ് ഇറാനിൽ കഴിഞ്ഞ ഒരാഴ്ചയായി നടക്കുന്നത്.
അവസാനമായി, ഇത്തവണ ഇറാൻ ജനങ്ങൾ അമേരിക്കൻ ഇടപെടലിന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു കാരണം, വെനസ്വേലയിൽ മഡൂറോയ്ക്ക് എന്ത് സംഭവിച്ചുവെന്ന് അവർ കണ്ടു. അതുകൊണ്ട് യുഎസ് ആഗ്രഹിച്ചാൽ ഖമനെയിയേയും നീക്കം ചെയ്യാമെന്ന് അവർക്കറിയാം. അവിടുത്തെ സാധാരണക്കാർ ഖമനെയിയെക്കൊണ്ട് മടുത്തു കഴിഞ്ഞു, അതുകൊണ്ട് കൂടിയാണ് ഈ പ്രതിഷേധം. അതുകൊണ്ട് അത്തരമൊരു ഇടപെടൽ ന്യായീകരിക്കാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടില്ല. പക്ഷേ പ്രശ്നം വെനസ്വേലയിലെ പ്രതിപക്ഷം ഓപ്പൺലി പ്രോ-യുഎസ് ആയിരുന്നു. ഇറാനിൽ ഓപ്പൺലി പ്രോ-യുഎസ് ആയ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ഗ്രൂപ്പില്ല.
ഇറാൻ ജനങ്ങൾ അയത്തൊള്ള ഖൊമെയ്നി ഭരണകൂടത്തെ എത്ര വെറുക്കുന്നുവോ അത്രയും വലിയൊരു വിഭാഗം അമേരിക്കയെയും വെറുക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ യുഎസിന് ഇടപെടൽ വെനസ്വേലയെക്കാൾ സങ്കീർണമാണ്. ട്രംപ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷന് അമേരിക്കൻ സൈനികർ ഇറാനിൽ മരിക്കാൻ പോകുന്നത് ന്യായീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ഇടപെടൽ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാകുന്നു.
റിപ്പോർട്ടുകൾ വിശ്വസനീയമാണെങ്കിൽ ട്രംപ് ഇപ്പോൾ പ്രതിഷേധക്കാരിലേക്ക് നേരിട്ട് വെടിയുതിർക്കുന്ന ഫോഴ്സുകളെ ടാർഗറ്റ് ചെയ്യാൻ മാത്രമേ ആഗ്രഹിക്കുന്നുള്ളൂ. കഴിഞ്ഞ ദിവസം ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് വീണ്ടും പ്രസ് കോൺഫറൻസിൽ ഇറാനിൽ ഇടപെടാനുള്ള ഉദ്ദേശ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ആക്ഷൻ പ്ലാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല. പക്ഷേ ട്രംപ് എപ്പോൾ മനസ്സ് മാറ്റുമെന്ന് പ്രവചിക്കാൻ അല്പം ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഒരുപക്ഷേ ട്രംപ് തന്നെ അറിയില്ല.
മറുവശത്ത്, അമേരിക്ക ആക്രമണം നടത്തിയാൽ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ യുഎസ് സൈനിക ബേസുകളിൽ പ്രത്യാക്രമണം നടത്തുമെന്ന് ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് ട്രംപിനെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുമുണ്ട്. ഇതിനിടയിൽ ഇസ്രായേലും ഹൈ അലേർട്ടിലാണ്. ഇറാനിലെ ദേശീയ പ്രതിഷേധത്തിന് പിന്തുണയായി അമേരിക്ക എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും ഇടപെടുമെന്ന് തന്നെയാണ് തോന്നുന്നത്. ഇറാനിൽ അധികാരം മാറിയാൽ ഇസ്രായേലിന് ഏറ്റവും സന്തോഷമാകും. കാരണം അതിനു ശേഷം ഇസ്രായേൽ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാത്ത ശക്തിയാവാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
എന്തായാലും ഇപ്പോൾ ഇറാൻ ജനങ്ങൾക്ക് ഏകാധിപത്യമുണ്ട് പക്ഷേ പുരോഗതിയില്ല. പക്ഷേ ട്രംപ് ഈ യുദ്ധത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ ഇറാൻ ജനങ്ങൾക്ക് പുരോഗതി കിട്ടില്ല, ഏകാധിപത്യത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യവും കിട്ടില്ല. വ്യത്യസ്ത തരം ഏകാധിപത്യം ഉണ്ടാകും, യുഎസ് അവരുടെ വിഭവങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. വെനസ്വേലയിൽ ഇന്ന് നടക്കുന്നതുപോലെ. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് വെനസ്വേലയുടെ ആക്ടിങ് പ്രസിഡന്റ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത് നാണക്കേടാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇറാൻ ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗദേയം നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഈ പോരാട്ടത്തിൽ ഏതു നിലപാട് സ്വീകരിക്കുമെന്നത് അവരെപോലെ മറ്റു രാജ്യങ്ങളും കാത്തിരിക്കുന്നു.
