ടെഹ്‌റാൻ: അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും ഇറാനെതിരെ ആരംഭിച്ച യുദ്ധം ആറുമാസം പിന്നിടുമ്പോൾ രാജ്യത്ത് സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാകുന്നു. പണപ്പെരുപ്പവും തൊഴിലില്ലായ്മയും കറൻസിയുടെ തകർച്ചയും സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം കൂടുതൽ ദുരിതത്തിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. ഭരണകൂടം മാറുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിലായിരുന്ന പലരും ഇപ്പോൾ എങ്ങനെയെങ്കിലും ജീവിതം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്.
ഇറാന്റെ സെൻട്രൽ ബാങ്കിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം രാജ്യത്തെ പണപ്പെരുപ്പം 84 ശതമാനത്തിലെത്തി. ഇതിനിടെ ഇറാന്റെ കറൻസിയായ റിയാലിന്റെ മൂല്യം ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന നിലയിലെത്തി. ഒരു ഡോളറിന് ഏകദേശം 20 ലക്ഷം റിയാൽ എന്ന നിലയിലേക്കാണ് റിയാൽ ഇടിഞ്ഞത്. കറൻസിയുടെ മൂല്യത്തകർച്ച ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന സാധനങ്ങളുടെ വില കുത്തനെ ഉയരാനും കാരണമായി.
മുട്ട ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങളുടെ വില ആഴ്ചതോറും വർധിക്കുകയാണ്. ചെറുപയർ, കടല തുടങ്ങിയ ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾക്കും വില കുതിച്ചുയർന്നു. ഇടത്തരം കുടുംബങ്ങൾക്കുപോലും അവശ്യസാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടായതോടെ പലരും ഭാവിയിലെ ഭക്ഷ്യക്ഷാമം ഭയന്ന് അരി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാധനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ സംഭരിക്കുന്നതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. പാകിസ്താനിൽനിന്ന് അരിയടക്കമുള്ള ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതും വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇന്ധന സബ്സിഡി പിൻവലിക്കുമെന്ന ആശങ്കയും ജനങ്ങളെ വലയ്ക്കുകയാണ്. ഇതോടെ പെട്രോൾ പമ്പുകൾക്ക് മുന്നിൽ വലിയ തിരക്കാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. വിലക്കയറ്റവും തൊഴിലില്ലായ്മയും രൂക്ഷമായതോടെ ജനങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധവും ശക്തമാകാനുള്ള സാധ്യത നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.
യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുല്ല അലി ഖമനേയി കൊല്ലപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഭരണത്തിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടാകുമെന്നായിരുന്നു ചിലരുടെ പ്രതീക്ഷ. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ മുജ്തബ ഖമനേയി പുതിയ പരമോന്നത നേതാവായി അധികാരമേറ്റതോടെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നയങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടായില്ലെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.
യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇറാൻ ഭരണകൂടം കൂടുതൽ കടുത്ത നടപടികളിലേക്ക് നീങ്ങിയതായും വിമർശനങ്ങളോട് അസഹിഷ്ണുത വർധിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരെ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാക്കിയതായും സർക്കാരിനെ വിമർശിക്കുന്നവർക്കെതിരെ ശക്തമായ നടപടികൾ തുടരുന്നതായും ആരോപണമുണ്ട്.
ഫെബ്രുവരി 28നാണ് ഇറാനെതിരായ അമേരിക്കൻ, ഇസ്രയേൽ ആക്രമണം ആരംഭിച്ചത്. ഇറാനെ ആണവായുധ നിർമാണത്തിൽനിന്ന് തടയുക, ഭരണകൂടത്തെ മാറ്റുക, മിസൈൽ പദ്ധതി തകർക്കുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷ്യങ്ങളാണ് അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും മുന്നോട്ടുവച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ യുദ്ധം ആറുമാസം പിന്നിട്ടിട്ടും ഈ ലക്ഷ്യങ്ങൾ പൂർണമായി കൈവരിക്കാനായിട്ടില്ലെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള സാംസ്‌കാരിക കേന്ദ്രങ്ങൾ, സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റുകൾ, പെട്രോകെമിക്കൽ സ്ഥാപനങ്ങൾ, പാലങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലേക്കും ആക്രമണം വ്യാപിച്ചു. ഇറാന്റെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്കും വ്യവസായ മേഖലയ്ക്കും കനത്ത തിരിച്ചടിയാണ് ഇതിലൂടെ ഉണ്ടായത്.
ഇറാൻ സംസ്‌കാരത്തെ തുടച്ചുനീക്കുമെന്നും രാജ്യത്തെ ശിലായുഗത്തിലേക്ക് മടക്കിക്കൊണ്ടുപോകുമെന്നും അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് നടത്തിയ കടുത്ത പ്രസ്താവനകളും ഇറാൻ ജനതയിൽ ആശങ്ക വർധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത ഘട്ടങ്ങളിലെ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ നിലപാടുകളും ആശയക്കുഴപ്പത്തിന് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ലോകത്തിലെ പ്രധാന എണ്ണക്കപ്പൽ ഗതാഗതപാതയായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഇറാന്റെ നിയന്ത്രണവും പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കി. ഉപരോധം മറികടക്കാനുള്ള അമേരിക്കൻ സൈനിക നീക്കങ്ങളും വ്യോമാക്രമണങ്ങളും ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക മേഖലയ്ക്ക് കൂടുതൽ തിരിച്ചടിയായെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.
പണപ്പെരുപ്പവും തൊഴിലില്ലായ്മയും നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്‌കിയന്റെ ഭരണകൂടത്തോട് പുതിയ പരമോന്നത നേതാവ് മുജ്തബ ഖമനേയി ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
കറൻസി മൂല്യം കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് കഴിഞ്ഞ ജനുവരിയിൽ ഇറാനിൽ വ്യാപക പ്രതിഷേധം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. പ്രതിഷേധത്തെ സർക്കാർ ശക്തമായി അടിച്ചമർത്തിയെങ്കിലും റിയാലിന്റെ മൂല്യം വീണ്ടും ഇടിഞ്ഞതോടെ പുതിയ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭത്തിനുള്ള സാധ്യതയും നിലനിൽക്കുകയാണ്.
ആറുമാസം പിന്നിട്ടിട്ടും യുദ്ധത്തിന് വ്യക്തമായ വിജയമോ പരാജയമോ നിർണയിക്കാനായിട്ടില്ല. അമേരിക്കയ്ക്ക് യുദ്ധം പൂർണമായി വിജയിപ്പിക്കാനായിട്ടില്ല; ഇറാനും നിർണായകമായി പരാജയപ്പെട്ടിട്ടില്ല. എന്നാൽ യുദ്ധത്തിന്റെയും സാമ്പത്തിക തകർച്ചയുടെയും ഏറ്റവും വലിയ വില നൽകുന്നത് സാധാരണ ഇറാൻ ജനങ്ങളാണ്.
